Ronde Tafel bijeenkomst: Onmisbare schakels, samen sociale initiatieven versterken

In 2025 organiseerde het Oranje Fonds twee bijeenkomsten, op 27 juni en 30 september, met als doel om samen met een brede groep stakeholders proactief bij te dragen aan het versterken van de sector waarin sociaal-maatschappelijke organisaties, oftewel sociale initiatieven, opereren. 

Het doel van de bijeenkomst op 18 maart 2026 was om de acties verder te concretiseren, het momentum van de eerdere bijeenkomsten vast te houden en de groep betrokkenen strategisch te verbreden. 

Tijdens deze bijeenkomst reflecteerden we gezamenlijk op voorbeelden van succesvolle samenwerking, gingen we met elkaar in gesprek over de noodzaak van verandering en verkenden we samen de mogelijkheden voor passende financiering. Ook bespraken we hoe meerstemmigheid in de besluitvorming kan worden gewaarborgd en welke kansen er zijn om de sector juridisch te versterken.

Bekijk hier de eerdere bijeenkomsten: 

Ronde Tafel bijeenkomst 27 juni 2025

Bijeenkomst 30 september 2025Opent in een nieuwe tab

Aanwezigen 

Hare Majesteit Koningin Máxima, beschermvrouwe van het Oranje Fonds, was aanwezig gedurende het gehele programma.  

De bijeenkomst stond onder voorzitterschap van Tamara van Ark, voorzitter van het Oranje Fonds. De plenaire opening werd inhoudelijk verzorgd door Karen van Oudenhoven, directeur van het Sociaal en Cultureel Planbureau en bestuurslid van het Oranje Fonds. Pieter Heerma, minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, was aanwezig (onder voorbehoud) en zal een korte reflectie geven op het thema van de middag. 

Deelsessies gekoppeld aan oplossingsrichtingen 

Na de plenaire start gingen we uiteen in vijf deelsessies. Deze sessies sloten aan bij een aantal oplossingsrichtingen die eerder zijn uitgewerkt, zoals ook beschreven in dit narratief. Bij deze thema’s zijn veel stakeholders betrokken, waaronder bestaande netwerken en coalities die al aan één of meer van deze oplossingen werken. Een voorbeeld is het vereenvoudigen van aanvraagprocessen en de inzet van AI-toepassingen, een oplossingsrichting waarin Fonds 1818 een voortrekkersrol speelt. 

Vormen van passende financiering

In deze sessie reflecteerden we op verschillende praktijkvoorbeelden en bespraken we welke daarvan als inspiratie kunnen dienen voor structurele financiering. We keken welke voorbeelden, eventueel in aangepaste vorm, op andere plekken of door andere organisaties herhaald, overgenomen, versterkt of opgeschaald kunnen worden. Daarbij destilleerden we de werkzame elementen uit deze voorbeelden. 

Het was een feedforwardsessie, waarin idealiter iedereen naar huis ging met energie en handelingsperspectief om met de centrale vraag aan de slag te gaan: wat kan ik vanuit mijn rol doen om bij te dragen aan het financieel versterken van sociale initiatieven? 

Lees hier verder

Meerstemmigheid en representatie 

Via zogeheten tussenruimtes konden maatschappelijke initiatieven een gelijkwaardige plek aan tafel krijgen bij gesprekken over financiering en bij de ontwikkeling en implementatie van beleid. In deze deelsessie formuleerden we gezamenlijk aanbevelingen en afspraken om te komen tot een meer gelijkwaardige positie voor informele maatschappelijke en burgerinitiatieven bij de ontwikkeling en uitvoering van beleid. 

Lees hier verder

Weerbare samenleving – sociale infrastructuur 

In deze sessie bespraken we hoe we de kracht van de samenleving — sociaal-maatschappelijke initiatieven, oftewel de sociale infrastructuur — beter kunnen verbinden met de landelijke, regionale en lokale aanpak van weerbaarheid. Het ging daarbij om het optimaal benutten, herkennen en duurzaam ondersteunen van die sociale infrastructuur. Dat deden we aan de hand van concrete voorbeelden, zoals de lokale pilot Noodsteunpunten en de ontwikkeling van een landelijk Maatschappelijk Netwerk.

Lees hier verder

Omzien naar elkaar in de praktijk

In deze sessie onderzochten we wat een seat at the table betekent voor sociaal-maatschappelijke initiatieven. Ook verkenden we mogelijkheden voor de financiering van maatschappelijke initiatieven die, naast financiering vanuit gemeenten en fondsen, ook worden bekostigd uit zorgbudgetten. Daarbij onderzochten we wat ervoor nodig is om zorgverzekeraars te laten bijdragen aan collectieve voorzieningen, zoals Vriendendiensten en Sociaal Centrum Eijsden.

Lees hier verder 

Maatschappelijk initiatief als “derde” sector  

In deze sessie verkenden we hoe maatschappelijk initiatieven breed erkend kunnen worden als een eigenstandige sector, met behoud van hun informele, hybride en nabije karakter. Dat deden we door concrete aanbevelingen uit te werken voor een eigenstandige status of een verlicht regime voor sociaal-maatschappelijke (vrijwilligers)organisaties. Zo kunnen zij vanuit hun unieke kracht en kenmerken niet alleen een gelijkwaardige positie innemen in samenwerking, beleidsontwikkeling en besluitvorming, maar ook gemakkelijker toegang krijgen tot structurele en passende financiering. 

Lees hier verder

Resultaten uit deelsessies 

In deelsessies maakten we een verdiepingsslag op een aantal eerder opgebrachte oplossingsrichtingen. We spraken over passende financiering, regeldruk en een plek aan tafel. De inhoudelijke uitkomsten en eerste resultaten van deze deelsessies zijn hier terug te lezen:

Bestaande netwerken en coalities werken al aan één of meer van deze oplossingen. Een voorbeeld is het vereenvoudigen van aanvraagprocessen en de inzet van AI-toepassingen (YouTube video), een oplossingsrichting waarin Fonds 1818 een voortrekkersrol speelt. Ook werkt het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, met input van onder andere VrijwilligerswerkNL aan de vermindering van regeldruk die vrijwilligersorganisaties ervaren.

Tijdens de plenaire terugkoppeling deed (toenmalig) VNG-directeur Leonard Geluk de toezegging dat eigenaarschap voor het versterken van sociaal-maatschappelijke organisaties op gemeenteniveau bekrachtigd kan worden op het VNG-congres van 29 en 30 september 2026. 

Tenslotte onderstreepte Koningin Máxima, beschermvrouwe van het Oranje Fonds, het belang van samenwerking en gedeeld eigenaarschap van overheden, maatschappelijk initiatief en bedrijfsleven. 

Co-creatie 

De sessie is in gezamenlijkheid met verschillende sociaal initiatiefnemers georganiseerd. Dat betekent dat initiatiefnemers proactief zowel het plenaire deel als de deelsessies mede hebben vormgegeven. Daarom faciliteerden wij gesprekken en werkvormen op zo'n manier dat iedereen op een gelijkwaardige manier kon meepraten en standpunten kon overbrengen. 

De uitkomsten van de bijeenkomst Onmisbare Schakels dragen bij aan het bepalen van de vervolgroute voor de komende periode. 

Volg het Oranje Fonds op LinkedIn en deze pagina voor updates.